Tháng Mười Hai 4, 2022
Trứng gà Trứng gà và Dinh dưỡng

Trứng gà Omega-3, DHA là gì? có nên ăn không?

Gần đây, trên thị trường đã xuất hiện một chủng loại trứng gà, được quảng cáo là “có chứa chất Omega-3, DHA”, do một số cơ sở chăn nuôi trong nước sản xuất với giá bán đắt gấp 2 lần các loại trứng gà bình thường.

Nhưng làm thế nào để phân biệt được đâu là trứng gà có Omega-3, DHA đâu là không. Và ăn loại trứng gà này có tốt hơn trứng bình thường?

1. Omega-3 và DHA là gì?

Vào đầu những năm 80 của thế kỷ trước, các chuyên gia dinh dưỡng thuộc Tập đoàn dược phẩm, thực phẩm chức năng hàng đầu ở Mỹ là Merck Shape&Dohme nhận thấy phần lớn người Nhật, người Hàn Quốc, cũng như các nhóm dân tộc thiểu số Inuits và Esquimo ở Alaska và phía bắc Canada rất ít khi bị các bệnh về tim mạch.

Tiến hành khảo sát chế độ dinh dưỡng, môi trường sống, cường độ lao động, các chuyên gia nhận thấy  thực phẩm chính trong bữa ăn hàng ngày của họ là cá biển.

Kết quả nghiên cứu sau đó cho thấy trong cá biển có một axít béo – được đặt tên là Omega-3 – có tác dụng ngăn không cho cholesteron xấu bám vào thành mạch máu – một trong những nguyên nhân gây ra cao huyết áp, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não, đột quỵ…, giảm chất béo triglycerides trong máu, giúp tăng cường các hoạt động thần kinh, chống đông tụ máu và giúp ngăn ngừa hiện tượng máu vón cục, bảo vệ mắt khỏi bị mù do sự phát triển bất thường của mạch máu ở võng mạc. Từ đó, xuất hiện rất nhiều những công trình nghiên cứu khoa học về Omega-3.

Omega-3 – hay còn được gọi là Omega-3 Fatty Acids – một loại chất béo nằm trong nhóm chất béo không bão hòa. Nó rất cần thiết vì bản thân con người không tự sản xuất ra được mà phải lấy từ nguồn thực phẩm ăn vào hằng ngày.

Omega-3 gồm 3 loại: Một là Alpha Linolenic Acid (ALA), có trong đậu nành, hạt dẻ, hạt lanh, dầu canola… Hai là  Eicosapentaenoic Acid (EPA): có trong cá, tôm, sò, hến… và ba là Docosahexaenoic Acid (DHA), có trong một số các loài hải sản và trong sữa mẹ.

Với chất DHA – là chữ viết tắt của Docosa Hexaenoic Acid – một acid béo không no thuộc nhóm Omega-3, khi phân tích cấu trúc của não, các nhà khoa học nhận thấy DHA nằm trong thành phần tạo màng tế bào thần kinh. Vì vậy, DHA được gọi là “những viên gạch xây dựng não bộ con người”. Nó chiếm tỉ lệ rất cao trong chất xám ở vỏ não, tạo ra độ nhạy của các tế bào thần kinh, giúp dẫn truyền thông tin nhanh và chính xác. Nhu cầu DHA bắt đầu ngay từ khi bào thai còn nằm trong bụng mẹ. Khi chào đời, nguồn DHA trong sữa mẹ sẽ giúp trẻ phát triển trí tuệ.

Trong những nghiên cứu về DHA, các nhà khoa học chia DHA thành 2 dạng: Nội sinh và ngoại sinh. DHA nội sinh do cơ thể tự sản sinh ra, còn ngoại sinh là DHA được đưa vào bằng một số các loại thực phẩm… Ở trẻ lúc vừa mới chào đời đến 12 tháng tuổi, Tổ chức Nông – Lương Liên Hiệp Quốc (FAO) và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo nên bổ sung DHA vào bữa ăn hàng ngày bằng những loại thực phẩm có chứa DHA với một liều lượng nhất định.

Nắm bắt cơ hội này, ngoài các loại sữa có DHA, viên dầu cá Omega-3, nhiều nhà sản xuất còn cho ra đời trứng gà có Omega-3. Với hàng loạt công dụng vừa nêu ở trên, loại trứng gà này đã nhanh chóng tạo được sự chú ý của người tiêu dùng và đặc biệt là với những bà mẹ.

2. Đâu là tiêu chuẩn?

Một trong những nhà sản xuất trứng gà Omega-3 là ông Nguyễn Duy Thiên Ân, ở Đồng Nai. Theo ông Ân, khẩu phần thức ăn là một trong những yếu tố quan trọng để trứng gà có Omega-3. Nó gồm những nguyên liệu cơ bản được  trộn với thảo dược, tảo biển, dầu cá theo tỷ lệ thích hợp, đồng thời mỗi ngày từ 5 giờ sáng đến 5 giờ chiều, đàn gà còn được cho nghe nhạc… cổ điển! Do quy trình chăn nuôi phức tạp và chi phí đầu vào nên giá trứng gà Omega-3 cao gấp hai lần so với trứng thường, khoảng 5.000 đồng/trứng.

Vẫn theo ông Ân, nếu so về giá trị dinh dưỡng thì trứng gà Omega-3 lại không quá đắt vì hàm lượng Omega-3 của nó gấp 6 lần so với trứng thường và gấp 2, 3 lần so với trứng gà ta. Toàn bộ những chỉ số dinh dưỡng có trong quả trứng đều đã được Trung tâm Kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng 3 (Quatest 3), thuộc Tổng cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng – Bộ Khoa học, Công nghệ lấy mẫu kiểm định.

Theo kết quả do Quatest 3 công bố, hàm lượng Omega-3 trong loại trứng này là 549mg/100g, DHA 126mg/100g, vitamin A 285IU, cholesterol 243mg/100g… Hiện tại, trứng Omega-3 của Công ty Minh Ân được cung cấp cho một số nhà trẻ và trường mầm non ở TP Biên Hòa, Đồng Nai, đồng thời đang mở rộng ra thị trường TP HCM.

Cũng sản xuất trứng gà Omega-3, nhưng trứng của Công ty Nông trại Việt (Vietfarm) sử dụng nguồn nguyên liệu thức ăn bổ sung Omega-3 nhập khẩu từ Canada, có hàm lượng Omega-3 lớn hơn hoặc bằng 90 mg/35g, DHA lớn hơn hoặc bằng 55mg/35g, EPA lớn hơn hoặc bằng 1 mg/35g, còn trứng của Công ty Nông nghiệp quốc tế FAU thì theo quảng cáo, họ sử dụng nguyên liệu nhập khẩu từ Mỹ, có thành phần Omega-3 là 300 đến 500 mg/100g trứng, DHA từ 80 đến100 mg/100g trứng.

Theo ông Đàm Văn Hoạt, Tổng giám đốc Công ty Vietfarm, tối thiểu 15 ngày trước khi đẻ trứng, gà được cho ăn thức ăn có chứa Omega-3. Tùy từng giống gà mà hàm lượng Omega-3 từ thức ăn chuyển hóa vào trứng nhiều hay ít.

Hiện tại, mỗi ngày Vietfarm bán ra thị trường từ 5.000 đến 6.000 quả trứng có Omega-3. Tuy nhiên, nhân viên tại một siêu thị cho biết loại trứng này có giá 49.000 đồng/hộp 10 trứng nên rất ít người mua vì đắt. Theo một chuyên gia dinh dưỡng, dầu cá, hạt lanh và rong biển là 3 loại nguyên liệu có hàm lượng Omega-3 cao, nhưng rong biển lại đắt tiền, không kinh tế nếu dùng để nuôi gà, còn hạt lanh thì hàm lượng DHA và EPA rất thấp. Vì vậy, thành phần chính tạo Omega-3 cho trứng gà là dầu cá, được khử mùi tanh để không ảnh hưởng đến chất lượng trứng.

Tuy nhiên, giá nguyên liệu và giá thành của một quả trứng Omega-3 mới là điều đáng nói: Cứ mỗi kilôgam nguyên liệu nhập từ Canada là hơn 200 nghìn đồng. Với tỉ lệ pha trộn vào thức ăn là 3% thì chi phí để tạo trứng Omega-3 chỉ hơn 600 đồng/kg thức ăn. Còn nếu nhập nguyên liệu từ Mỹ – cũng với giá 200 nghìn đồng/kg nhưng tỉ lệ pha trộn chỉ là 1% thì mỗi kilôgam thức ăn cho 8 con gà đẻ, người nuôi chỉ tốn thêm 200 đồng.

Theo một số nhà chăn nuôi, giá thành của một quả trứng bình thường là 1.600 đồng chẳng hạn, thì giá thành của một quả trứng Omega-3 sẽ không quá 2.500 đồng vì toàn bộ thức ăn, chuồng trại, chủ cơ sở cũng đầu tư như những nơi khác, và 15 ngày trước khi gà đẻ trứng, chủ cơ sở mới bắt đầu bổ sung nguyên liệu có Omega-3 vào thức ăn…

3. Ăn trứng gà có Omega-3, DHA tốt không?

Thoạt nhìn, trứng gà Omega-3, DHA không có gì khác với những quả trứng thường về màu sắc nhưng kích thước có phần lớn hơn, tròng đỏ tươi hơn và ít có mùi tanh hơn trứng gà công nghiệp, nặng từ 60 đến 70gr, và người tiêu dùng chỉ có thể phân biệt bằng cách nhìn vào nhãn mác in trên bao bì, cũng như in trên vỏ trứng.

Theo Phó giáo sư, tiến sĩ Dương Thanh Liêm, bộ môn Dinh dưỡng, Khoa Chăn nuôi – thú y, Trường đại học Nông lâm TP HCM thì: “Tảo biển, dầu cá…, là những chất bổ sung Omega-3 cho vật nuôi. Nhưng thành phẩm của vật nuôi – cụ thể là trứng – có bổ dưỡng hay không thì còn phụ thuộc rất nhiều vào khả năng hấp thu và chuyển hóa các loại chất này”. Đó là chưa nói đến hàm lượng cholesterol trong trứng gà khá cao – trung bình khoảng 1.000mg/trứng.

Một nghiên cứu kéo dài suốt 50 năm đối với 2 nghìn người đàn ông ở độ tuổi trưởng thành của Đại học Western Electric, Mỹ, cho thấy nếu thêm 1 quả trứng vào khẩu phần ăn hàng ngày sẽ làm tăng 4% cholesterol trong máu và điều này đồng nghĩa với việc tăng 8% nguy cơ bị một số bệnh về tim. Nếu ăn 2 quả/ngày sẽ làm tăng 6% cholesterol và do đó sẽ tăng 12% nguy cơ bệnh tim. Còn nếu thường xuyên ăn 3 quả trứng/ngày sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim lên đến 30%. Thế nên, câu hỏi đặt ra là khi cho thêm tảo biển, dầu cá vào thức ăn để làm tăng Omega-3, DHA trong trứng gà thì nó có làm tăng cholesterol có hại hay không, vì kết quả kiểm định của Quatest 3 không thấy nói đến!

Theo WHO, mỗi ngày con người cần từ 50 đến 200mg Omega-3 – tùy theo độ tuổi, còn tại Việt Nam, hiện chưa có khuyến nghị cụ thể của các cơ quan chức năng về hàm lượng Omega-3 đưa vào hàng ngày, mà chỉ nói chung là để đảm bảo sức khỏe, mỗi ngày mỗi người chỉ nên sử dụng một lượng chất béo từ 20 đến 25% nhu cầu năng lượng cơ thể. Trong số chất béo ấy, có khoảng 4 đến 10% là các loại axit béo không no (Omega-3, Omega-6, DHA…). Như vậy, một quả trứng nặng 70 gr chẳng hạn, sẽ có hơn 200mg Omega-3, và một đứa bé 3 hoặc 4 tuổi, nhu cầu chỉ cần khoảng 50mg Omega-3 mỗi ngày thì số lượng còn thừa sẽ đi đâu, sẽ gây ra những biến chứng gì nếu ở nhà trẻ hay trong gia đình, đứa bé được cho ăn trứng Omega-3 đều đặn mỗi tuần từ 3 đến 4 quả?

Theo một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí y học Prostaglandin, Aeukotrienes và axit béo thiết yếu, Phó giáo sư Normal Hord thuộc Đại học Oregon, Mỹ, viết: “Chúng tôi đang nhìn thấy tác động tiêu cực ở mức độ rất cao của Omega-3 nơi những người tiêu thụ dư thừa. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng Omega-3 có liên quan đến nguy cơ đột tử do tim và các bệnh tim mạch khác”.

Vẫn theo bài báo, Omega-3 có đặc tính kháng viêm, và đó là một trong những lý do khiến nó có lợi cho sức khỏe tim mạch và kháng lại một số bệnh viêm nhiễm. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy lượng dư thừa các axit béo Omega-3 có thể làm thay đổi chức năng miễn dịch và có thể dẫn đến một phản ứng miễn dịch bất thường với những trường hợp nhiễm khuẩn hoặc virus, làm gia tăng nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt và bệnh rung nhĩ.

Ba năm trước, một nghiên cứu do giáo sư Jenifer Fenton, thuộc Đại học Michigan, Mỹ, tiến hành đã phát hiện ra rằng những con chuột ăn một lượng lớn axit béo Omega-3 bị thay đổi hệ thống miễn dịch, đồng thời bị viêm đại tràng. Còn với DHA, nếu thừa sẽ gây nguy cơ tổn thương tế bào. Một bài đăng trên trang web của Trung tâm Y học Hạt nhân, Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội cũng cho thấy: “71% tăng nguy cơ ung thư tiền liệt tuyến biệt hóa cao và 43% tăng nguy cơ của tất cả các loại ung thư tiền liệt tuyến liên quan đến nồng độ cao EPA, DHA và DPA.

Kết quả nghiên cứu này phù hợp với một nghiên cứu năm 2011 được thực hiện bởi cùng một nhóm, đã chỉ ra rằng nồng độ DHA trong máu cao gấp 2 lần bình thường làm tăng nguy cơ ung thư tiền liệt tuyến biệt hóa cao. Các nhà nghiên cứu đã bị sốc khi thấy nồng độ Omega-3 trong máu cao thường được khuyến cáo là tốt cho tim thì nay lại có liên quan đến nguy cơ tiến triển ung thư tiền liệt tuyến ở nam giới”.

Ở TP HCM, một số bà mẹ cho con ăn trứng Omega-3 với liều lượng 3 quả/tuần đã cho biết sau một thời gian, con họ thường bị đầy bụng, táo bón, đi ngoài khó khăn. Cô Ngọc, giáo viên nuôi dạy trẻ tại một nhà trẻ ở quận 6 cho biết: “Dù chế biến thành nhiều món khác nhau nhưng do ăn hoài nên các cháu ngán, không muốn ăn nữa dù có ép”, chưa kể một trong những nguyên nhân gây ra thừa cân, béo phì…, có nguồn gốc từ chất béo trong trứng gà.

Vì thế, mặc dù trứng gà thường hoặc trứng gà có Omega-3 là thực phẩm có lợi cho sức khỏe và sự tăng trưởng nhưng đừng nên lạm dụng bởi lẽ khi cơ thể đã hấp thu và chuyển hóa, thì làm sao thay đổi được…

X